Luke 6
God Wonana Kaoaobaisiyena · Tap a verse to see its cross-references.
Sabbath Badana
1Sabbath kesana, Iesu wheat baosi kamosi yai wata i yewo i nenae, ba ana Nonorayauna wheat uwasi si pokepoke, ba yaro kamosiyai si gosogoso ba si kamkam. 2Ba Pharisee mutusi si wona, “Awaika kairavina ata giu i wona kata Sabbath maranai niko wose kega kota wosei saba ko wosewosei?”
3Iesu i kaobeyisi i wona, “Komi David ana pipiya yabata soya si rabobo maranai, awaika si wosei wai ko baiyavi kona kega? 4I rui God ana ku yove kamona ba God si puyoi wai kamna i yauni i kani ba mutuna ana pipiya i berisi si kani, saba ata giu i wona kata kega kesana kotoi wata niko kam ita kani saba priest wata sita kani.” 5Ba damanina Iesu kurisi i wona, “Sebare Natuna wai Sabbath badana.”
6Yebo Sabbath kesana, Iesu i riu ku duvu yovena ba i giugiu. Ba sebare kesana yaro kasauna raobona yebo namai i mamana. 7Pharisee ba giugiu biyisi Iesu sibo kibukibui kata pipiya kesana Sabbath maranai iti biyawasi wai siti kunumakei. 8Saba Iesu awaika si nosinosi wai i kuiri, ba sebare yarona raobona kurina i wona, “Ke gae pipiya ereonowasi naosi yai kuni imsiri.” Damanina i bomsiri ba i gae pipiya naosi yai i imsiri. 9Iesu i wona, “Ata toirubaimi kata, ata giu awaika ebi damaninei Sabbath marana gairena tana wosei kona, goyona tana wosei? Pipiya ana yawasa tana kasi bai goyoni kona, tani yawasi?”
10Ereonowasi i kita nanagisi ba sebarena i wonei, “Yarom ke kotoi.” Ba yarona i kotoi maranai wai, yagiyagina wata i yawasa. 11Saba kosi si yagisi saki, ba kosi wata si sisiya, kata awaika sita wosei Iesu kurina.
Iesu Ana Apostles I Bineisi
12Kona maranai Iesu i gae koya baranai ita rupari, ba kona pomnai God kurina i rupari maratom. 13Ba mara i tom wai, ana Nonorayauna i yorisi si nae kurina, ba asi twelve i bineisi ba i yoreisi Apostle. 14Simon kana waba i yorei Peter ba tuwa teina Andrew, James ba John, Phillip ba Bartholomew, 15Matthew, ba Thomas, Alpheus natuna James, ba Simon kona si yorei Zealot. 16James natuna Judas ba Judas Iscariot, muriyai kona ini wawanei.
Bi gairena Ba Bi Nuwapoya
17Ba yabata si gakira, ana Nonorayauna ba koroto kaikapona si mamana wai nakai. Ba yebo pipiya korotosi Judia kupurina ereonowanai, ba Jerusalem yai ba yebo tore biyisi Tyre ba Sidon, 18Si botu sita nonori, ba kasi gubaga iti yawasa. Ba yabosi kanuma goyogoyosi sibi magoyoisi wai i yawasisi. 19Ba pipiya ereonowasi asi waina kata, sita borubai, basuna maragata karinai i botubotu ba piiya ereonowasi si yawayawasa. 20Ba ana Nonorayauna i kinakinanisi wai i wona, “Bibi gairenimi komi iyabomi moyamoyakimi basuna God ana basileiya wai komi karimi yai.”
21Yebo i wona, “Bada ini gairenimi komi soya karaku ko raoboraobo wai, kona kam siyabagi.” Ba i wona, “Bada ini gairenimi komi karaku ko tutou wai, kona maniba. 22Bibi gairenimi komi maranai pipiya kurimi sini yagisi, maranai si nane kupukupusimi ba sina yegaimi, ba Sebare Natuna kairavina kami waba sina kao bigoyoni, ba sini sinikikiyimi. 23Kona maranai ki nuwagaire ba ke riku basuna am maisa wai sapamai i rakata saki e mamana. Kairavina tamatamasi wai yebo nanakasike peroperoveta si wosisi. 24Saba komi iyabomi karaku ko mariya wai, kurimi ina goyo saki kairavina matapa koi nuwagaire. 25Ba iyabomi karaku ko kam siyabagi wai, komi kurimi ina goyo saki kairavina komi soya kona rabobo. Ba Komi iyabomi karaku ko manimaniba wai, kurimi ina goyo saki kairavina koni yapoya ba kona tou. 26Maranai komi pipiya ereonowasi sina kao bai gegaenimi wai, komi kurimi ina goyo saki, kairavina tamatamasi nanakasike peroveta kwarukwarumisi si woseisi.
Kam Abiya Kuni Nuwayauyaunisi
27Saba komi iyabomi ko nonoriku wai a wonewonimi, kami abiya koi nuwa yauyaunisi, iyabosi kurim tebi yagisi wai gairena kurisi ko wosei. 28Ba kosi iyabosi kawasiyai te kao nawaimi wai koi gairenisi ba iyabosi wose goyona kurim sina wosei wai kairavisi ko rupari. 29Kotoi wata nebanebam ina ravi wai ki kam tabirim yebo newana ina ravi. Ba kotoi wata kam tara sowo ina yauni wai ke boterei yebo kam kwama ina yauni. 30Pipiya ereonowasi abi sawara kairavina sini baba wai ke berisi, ba maranai kotoi wata am bi sawara ina yauni wai kega ki babai kata ini neveramagei. 31Awaika am waina pipiya kurim sina wosei wai, kesanina yebo kurisi ke wosei. 32Pipiya tebi nuwayuyaunim wai kosi wata kuni nuwayuyaunisi wai, awaika kairavina bi gairena kuna yauni? Piraga goyo pipiyisi yebo, wosena kesanina te wosewosei. 33Ba pipiya wose gairena kurim te wosewosei wai kosi wata kurisi wose gairena kuna wosei wai, awaika kairavina bi gairena kuna yauni? Piraga goyo pipiyisi yebo, kona wosena te wose wosei. 34Ba pipiya iyabosi am berena sini sarobi wai kosi wata kurisi kuna berena wai, awaika kairavina bi gairena kuna yauni? Kairavina piragagoyo biyisi yebo, piragagoyo pipiyisi kurisi te bereberena, kata asi waina awaika si berena wai tupana sina yauna meyei. 35Saba kami abiya koi nuwayauyaunisi, ba kurisi gairena ko wosei. Ko berena kurisi wai kega karisiyai bisarobina kona nosi. Ba ami maisa wai ina rakata saki kona yauni ba God kaidamona sakina ini natunatunimi. Basuna pipiya goyogoyosi ba pipiya kega tebi kaikaiwa wai, kurisi ebi yagaire. 36Ba Tamami mekabage ebi nuwanuwanimi wai, komi yebo nanakasike koi nuwanuwana.
Kega Koni Buibuiya
37Pipiya kega koni buibuiyisi, ba God yebo kega ini buibuiyimi. Pipiya kega kona kao bi goyonisi, ba God yebo kega ina kao bai goyonimi. Pipiya asi goyona ko nota taveyisi ba God yebo ami goyona ina nota taveyisi. 38Ke berena ba God ina bere sakiyim, rukosokosovina ba boraturatuna ba ina kam sewasewai ku tokarami ini utusewai. Abi rubai kuna berena wai rubana kesaninai ina berim”.
39Ba Iesu niko bai maibai kurisi i sisiya i wona, “sebare mata potapotana kega rubana sebare mata potapotana kesana ini naovei, ini naovei wai, asi ruwamo ku dogu sina peku. 40Kega kesana meo kiruma ipiya ana bi beyebeyena biyina ina getawani, saba maranai ana kiruma ini kakabi wai asi ruwamo wai bi poponisi. 41Awaika kairavina momokara kwainam matana kamonai ke kinakinani, ba kom keyama dobona matam kamonai e mamana wai kega ke kina kinani? 42Mekabage kwainam kurina kuna wona, Kwaina ke botu matam kamonai momokara ana botaveyei, ba kom i kesim mata kamomi yai wai keyama dobona kega ke kitakitai. Kom kwarukwarumim kainaona matam kamonai keyama dobona ke kaibotaveyei, kata kuni kinana kabitam wai, kwainam mata kamonai momokara kuna botaveyei.”
Keyama Ba Uwana
43Keyama gairena kega rubana uwana goyona ina uwei, ba keyama goyona kega rubana uwana gairena ina uwei. 44Keyama ereonowasi uwasiyai ba ta kuikuirisi. Pipiya koveya kega keyama biru goragoranai te pokepokei, ba grape kega sinamona ere rurirurina tepanai te pokepokei. 45Pipiya gairena sawara gairesi nuwanuwanai i gaeni wai, ebi irakaibuwana. Ba pipiya goyona yebo, sawara goyosi nuwanuwanai i gaeni wai, ebi irakaibuwana. Basuna awaika nuwanuwanai i bonuwa wai, kawanai e kasikasibau.
Yove Bowabowa Biyisi Ruwamo
46Awaika kairavina ko yoreyoriku ko wonawona, Bada, Bada ba saba awaika a wonimi wai kega ko wosewosei? 47Kotoi wata e botubotu kuriku ba wonaku e nonori, ba e wosewosei wai kona pipiyina ani beyimi kona kuiri, kata kona kana kinana mekabage 48Kona wai bage, pipiya ana yove bowaina kairavina, dogu i karoi i gakira saki, ba ana tukeke akima tepanai i totori wai rutainina. Ba kabaita i kasibau wai okowa maragasina yove i ravi, saba yove kega i nuke, basuna ana yove i bowa kabitamni. 49Saba kotoi wata wonaku e nonori, ba kega e wosewosei wai, kona pipiya ana yove tano tepanai i bowa momei rautinina, kega ere buna. Ba maranai kabaita i kasibau yove i ravi wai, yagiyagina wata ina peku. Ba ana pekuna wai ina goyo saki.”

Did you know?
The Sabbath, the Twelve, and the Plain
- On a Sabbath, as Jesus passed through the grainfields, his disciples picked heads of grain, rubbed them in their hands, and ate them, and some Pharisees called this unlawful. Jesus recalled that David and his hungry companions ate consecrated bread from the house of God, bread lawful only for the priests, and said that the Son of Man is Lord of the Sabbath. On another Sabbath he restored a man’s withered right hand in the synagogue while scribes and Pharisees watched for a reason to accuse him; a chronology dates both episodes to AD 28.Sources: the Bible text itself · Corn on the Sabbath · Healing a Withered Hand
- After spending the night in prayer on the mountain, Jesus called his disciples and chose twelve, whom he designated apostles. Among them were Simon, whom he named Peter, and Peter’s brother Andrew, fishermen from Bethsaida on the western coast of the Sea of Galilee, and Matthew, a tax collector at Capernaum who had formerly been known as Levi.Sources: the Bible text itself · Simon Peter · Andrew · Matthew
- Jesus came down with them and stood on a level place, where people from Judea, Jerusalem, and the sea coast of Tyre and Sidon had gathered to hear him and to be healed. Tyre and Sidon were ancient Phoenician cities on the Mediterranean; Sidon, the older city, lay about twenty-five miles north of Tyre. A chronology dates this teaching to AD 28 and titles it the Sermon on the Mount, though the narrative places Jesus on level ground after he came down from the mountain.Sources: the Bible text itself · Tyre · Sidon · Sermon on the Mount
Notes written with AI assistance from open sources (Theographic Bible Metadata, CC BY-SA 4.0; Easton’s Bible Dictionary, public domain) and reviewed before publishing.
Places in this chapter
- Jerusalem · 31.777, 35.234 · verse 17
- Judea · Today: Judea 1 · 31.777, 35.234 · verse 17
- Sidon · Today: Sandikli archaeological site in Sidon · 33.561, 35.372 · verse 17
- Tyre · 33.271, 35.196 · verse 17
Only places identified with high confidence are shown (90% or more according to the scholarly sources compiled by OpenBible). Period map: DARE (Digital Atlas of the Roman Empire), CC BY 4.0; modern map: © OpenStreetMap contributors; places: OpenBible.info (CC BY 4.0).
Credits and license for this translation
God Wonana Kaoaobaisiyena Portions of the Holy Bible in the Are Language of Papua New Guinea Buk Baibel long tokples Are long Niugini copyright © 2011-2016 Wycliffe Bible Translators, Inc. Language: Are Translation by: Wycliffe Bible Translators This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0. You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that: You include the above copyright and source information. You do not sell this work for a profit. You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures. Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners. 2025-05-15
Source: http://png.bible/mwc/ · eBible.org