Nations Bible

Matthew 11

Gumatj Bible · Tap a verse to see its cross-references.

Ḻakarama yukurra Djonnha Ḻiya-ḻupmaranhamirrinhana

1Ŋunhi ŋayi Djesuyu bitjarrayinydja waŋana walalaŋgala ḻundu'mirriŋuwalana nhanukalaŋuwala, bala ŋayi gonha'yurrunana ŋunhiyinydja wäŋa, marrtjina yukurrana ḻiw'maraŋala wiripuŋulili ga wiripuŋulili wäŋalili, bitjarrana bala ŋayi yukurrana marrtjinanydja, ḻakaraŋala dhäwuny'tja marrtjina yolŋu'-yulŋuwala.

2Ga ŋayinydja ŋulinyaramirriyuyi Djondja ŋunhi ḻiya-ḻupmaranharamirrinydja yolŋu yukurrana gulŋiyina ŋunhala ḻoḻuŋura, ga ŋäkula ŋayi Djesunhanydja, ŋayi yukurrana djäma ganydjarrmirri ga ḻatju' dhika wal'ŋu, bala ŋayi yana djuy'yurrunana Djondhu ḻundu'mirriŋunhana walalanha nhanŋuway ŋayi, dhä-wirrka'yunarawuna yukurranharawu nhanŋuna Djesuwuna. Yo, bunananydja walala ŋunhi, bala walala dhä-wirrka'yurruna ŋanya Djesunhana bitjarrana, 3“Way, ḻakaraŋa ŋanapurruŋgala. Yol dhuwala nhe yulŋunydja?... Nhenydja dhuwala ŋunhiyi Godthu dhawu'mirriyaŋala djuy'yunarawu?... ŋunhi ŋayi ŋuli Djondhu ḻakaranha ŋanapurruŋgala? Mak dhuwaliyi nhe bäy, mak wiripuŋuwu ŋanapurru yukurra galkun.” 4Ga ŋayi Djesunydja waŋana bitjarrana balanydja buku-ruŋinyamaraŋala, “Ŋäka ŋamathaŋa yana ŋarrakuŋu dhäwuny'tja, ga nhäŋa yana djämawuy ŋarrakuŋu, nhaltjan ŋarra yukurra djäma dhuwala, ga yurruna marrtjiya roŋiyiyanydja, ga ḻakaraŋa nhanbala Djonba. 5Bili bambaymirriyunydja yukurra nhämana, ga bunhdhurr ŋunha marrtjina yukurra, ga mäkiri'-dhumukthu ŋämana yukurra, ga ŋunha burrpuy'mirrinydja walala baḏarraŋ'mirrina, burrpuymiriwnha walala, ga rakunymirrinydja yukurra biyapul walŋathirriyi ga nhina marrtji walŋamirrina, ga ŋurruwuykmirriyunydja yukurra ŋämana dhäwu', bala gulŋiyirrina yukurra ŋunhimalayi ŋamakurru'lilinydja romlili wal'ŋu. 6Biyakana walala ḻakaraŋa Djonbanydja, “Märr-yuwalkthiya ŋarrakala yana yulŋunydja, ga yakana ŋula märr-yuḻkthurranydja dhumbal'yurranydja ŋarraku, bala nhe yurru galŋa-ŋamathirrina nhina.” Bitjarra ŋayi Djesu waŋananydja walalaŋgala. Bala walala marrtjinana roŋiyina nhanukala Djongalana.

7Bala ŋayi ŋuliŋuruyinydja bilyun Djesu, ga waŋa ŋunhi yolŋu'-yulŋunhana, ḻakarama yukurra Djonnhana bitjanna. “Nhuma marŋgi muka dhuwala Djongunydja, nhäyinyara ŋayi ŋunhi yolŋu, liŋgu marrtjinya nhuma ŋuli bala ḏiltjilili, ga ŋänha ŋanya dhäwu'wuy ḻakaranhara. Nhuma ŋuli ḻakaranhanydja ŋanya bitjanaŋga, ŋunhi ŋayinydja dhunupa wal'ŋu yolŋu, liŋgu ŋayi ŋuli dhäruk ḻakarama ḏäl yana, yaka bilmarama bitjandhiyi, bitjan ŋuli mulmu ŋunhi watayu bo'yun. 8Djondja ŋunhi yaka warray rom-wuṉḏaŋarr yolŋu, yaka ŋayi be dhaṯthunmina ḻatju'yu girri'yu, ga nhinanha yukurranha ŋuli ḻatju'ŋura buṉbuŋura bäyŋu.

9“Yo, marrtjinyanydja nhuma ŋuli ŋänharawunydja nhanukala Djongala, liŋgu nhuma ŋanya ḻakarama yukurra dhäwu'-ḻakaranhamirri ŋayi Godku, nhanŋu ŋunhi ŋayi yolŋunydja. Ga yuwalk ŋunhi yulŋunydja yana, yurru ŋayi ŋunhiyi Djondja biyapul wal'ŋu ŋurikala wiripu-guḻku'walanydja. 10Liŋgu ŋayinydja ŋunhiyinydja yolŋu ŋunhi djorra'yunydja ŋunha yukurra ḻakarama ŋanya, liŋgu Godthunydja ŋanya ḻakaraŋala ŋäthili wal'ŋu bitjarra gam', ‘Dhuwaliyina ŋarraku dhäwu'-ḻakaranharamirrinydja yolŋu, ŋunhi ŋanyana ŋarra yurru djuy'yun ŋathil'yundja, ŋayi yurru ŋäthilimirriyama marrtji dhukarrnydja yäkthun, yurruna ŋayinydja yurru Garraynydja buna.’

11“Märr-yuwalk yana dhuwala yulŋunydja ŋarra nhumalaŋgu ḻakaramanydja yukurra. Djondja dhuwala biyapul wal'ŋu yolŋu wiripuwurruŋgalanydja, dhiyakalanydja ŋunhi marrtjina yolŋu walala nhinana. Yurru ŋunhinydja yolŋu ŋunhi ŋayi yurru ŋula yolthu ŋäma ŋarraku dhäruk, bala nhina yukurra yurru dhiyala Godkala djiwarr'wuyŋuranydja wal'ŋu Romŋura, ŋuriŋiyina yolŋuyu ŋayina djuḻkmaramanydja yukurra Djonnha, bäyyi ŋayi ŋunhi yolŋu gali'wuynydja ga yutjuwaḻany'tja.

12“Yo, beŋuru liŋgu ŋunhi Djondhunydja ŋuli yukurranha ḻakaranha ŋurukuy Djiwarr'wuynydja wal'ŋu bitjanarayina Rombuy, ga yana liŋgu ga dhiyaŋu-wala dhuwala yolŋunydja walala yukurra mirithirri wal'ŋu djälthirri yana ŋurikiyi märranharawu, wirrkina yana walala nyiwnyiwyunmirrina yukurra märranharawunydja Godkalaŋunydja Romgu. 13Yo, be muka yana baman' ŋäthili dhäwu'-ḻakaranharamirriyunydja yolŋuyu walalay ŋuli yukurranha ḻakaranha ŋurikiy Rombuy ŋunhi yurru dhika buna, ga ŋuriŋinydja Mawtjitjkalanydja Romdhu ḻakaraŋalayi yana dhikayi, yana liŋgu-u-u, ga ŋayi Djondja bunana. Bala ŋayina Djondhuna ḻakaraŋala bitjarranydja, ‘Dhuwalana ŋunhi yulŋunydja, Godku Djiwarr'wuynydja wal'ŋu Rom liŋguna bunanana,’ bitjarra. 14Ŋuli nhuma yuwalktja yurru märr-yuwalkthirri walalaŋgu dhärukku, ŋayinydja Djondja ŋunhiyi yolŋu Yelatja yäku, ŋunhi yukurra djorra'yunydja ḻakarama ŋanya, ŋayi yurru buna ŋathil'yun Garraywu.

15“Ŋuli nhe djäl yuwalkŋuwunydja wal'ŋu dhäwu'wu ŋänharawu, nhenydja yurru ŋäma muka, dharaŋan yana ŋunhiyi dhäruk.

16“Ga nhumanydja dhuwalanydja walala miṯtji dhuwala nhina yukurra dhiyaŋu-wala, balanyarana nhuma dhuwala yulŋunydja, bitjan yumurrku'na ŋunhi marrtji ḏäpthun ŋaḏi'-ḏilkurru. Walala wiripu-wurrunydja djamarrkuḻi' waŋa ŋuli bitjan walalaŋgu, 17‘Nhäku nhuma ḏukṯukthirrinydja yukurra? Ŋanapurru ŋunhi rirrakaynydja djäma galŋa-djulŋikuŋalanydja, yurru nhumanydja yaka warray ḏuryurruna ga giritjina bäyŋuna. Ga wiripunydja ŋanapurru ŋunhi bäpurru'wuy manikay miyamara, ga nhumanydja yaka warray nyä'yunminanydja yukurrana.’ Yo, balanyarayi nhuma dhuwala yolŋunydja. 18Ŋunhi ŋayinydja Djondja bunana dhiyala, ŋayinydja ŋuli ŋunhi nhinanha yukurranha galŋa-yätjthinya warray, ŋoy-ŋathamiriw ga gapumiriw, bala ḻakaranhanydja nhuma ŋanya ŋuli mokuywalaŋumirri ŋayi ŋunhiyinydja, bitjana. 19Ga ŋarranydja ŋuli ŋunhi marrtji ga ḻuka ŋatha ga gapu yolŋu'-yulŋuwala warray, galŋa-djulŋithirri warray walalaŋgala manapan, ga ŋarranhanydja nhuma ŋuli ḻakarama yukurra bitjan, ‘Nhäŋa walala ŋanya ya', ŋatha-dhaŋaŋmirrinha yolŋunha ga gapu-ḻukanharamirrinha, galkina ŋayi ŋurikalana walalaŋgala rom-yätjmirriwalana ŋunha yolŋu'-yulŋuwalanydja.’ Bitjandhiyina nhuma ŋuli ḻakaranhamirrinydja yakana-ḏukṯuk ŋinyalaŋgu, ŋarraku ga nhanŋu Djongu.” Bitjarrayi ŋayi Djesu waŋananydja.

Yo, ŋunhi yurru ŋula yolthu märramanydja yukurra ŋunhi nhä malanha dhäruk ŋunhi ŋanya ŋayi yurru Godthu warralkuma maḻŋ'marama, bala ŋayinydja yurru ŋuriŋiyinydja yolŋuyu dharaŋanna, bala yana ḻäy-ruŋiyirrina ŋunhi nhanukuŋunydja guyaŋinyara Godkuŋunydja djambatj warray wal'ŋu dhika warray.

Ḻakarama yukurra wäŋawuy ŋunhi walala ŋuyulkthina Garraywu

20Ga ŋuliŋurunydja dhurrwaraŋuru ŋayi Djesu waŋana yätj-ḻakaraŋalana ŋunhinhanydja walalanha wäŋanha ŋunhi ŋayi yukurrana Djesuyu ŋunhiliyi malaŋura djäma mirithirri ḻatju' rom dhika wal'ŋu, yurru yolŋunydja walala yukurrana mukthurruna yana nhinana yätjŋura yana, yaka walala ŋula bilyurruna walalaŋgiyingalaŋuŋuru yätjŋuru. 21Ga bitjarra ŋayi Djesu waŋananydja raypirri'yurrunanydja walalanha, “Nhäyika Guratjin, ga nhäyika Bitjayda, wäŋa maṉḏanha ŋäka. Mirithirrina bathalana yurru marinydja nhumalaŋgu buna dhipalinydja wäŋalili maṉḏaŋulili, liŋgu nhuma nhäŋala muka ŋarranha ganydjarr-ḏumurruwuynydja wal'ŋu djämawuy, yurru yaka warray nhumanydja gonha'yurruna ḏiltji-wekaŋala nhumalaŋgalayŋunydja yätjku malaŋuwu, bala bilyurrunanydja. Ŋunhi bini ŋarra djäma ŋunhalayinydja wäŋaŋura Däyanydja ga Djäytandja bitjanayi bitjarra ŋarra ŋunhi ganydjarr-ḏumurru djäma dhiyalayi nhumalanydja bini ŋunhi bilyuna walalaŋgalayŋuru yätjŋurunydja, bala nhinanha ŋamathinyana wal'ŋu. 22Bala ŋayi Godthunydja yurru dhä-ḏir'yunna ŋunhinhayinydja yolŋu'-yulŋunha Däyapuyŋunhanydja ga Djäytanbuyŋunhanydja märr-gaŋga warray yana, yurru nhumalanhanydja ŋayi yurru dhä-ḏir'yun wirrki warray dhika wal'ŋu, liŋgu nhuma muka ŋunhi nhäŋalanydja wal'ŋu Godku Romdja, ga yakanydja märraŋala.

23“Ga nhumanydja ŋunhi Gapaniyambuyŋunydja yolŋu walala, nhuma ŋuli ḻakaranhamirri be garrwar nhuma wal'ŋu, yurru ŋayipi Godthunydja yurru nhuna ŋurrkama warray ŋunhana yana dhä-ḏir'yunaramirrililina, dhikana-wala ŋoylilina munatha'lili wal'ŋu. Yo, benydja wal'ŋu ŋäthilinydja wäŋa ŋunhi Djudumdja yäku yukurranha ŋuli djingaryuna mirithirrina wal'ŋu garrwar, yurru yätjnha wal'ŋu mirithirrina ŋunhiyi wäŋanydja, bala ŋayi Godthunydja yana buḻwaŋ'maraŋala winya'yunmaraŋalana. Ŋuli bini walala nhänha ŋunhiliyinydja Godku walŋamirrinydja rom, ŋunhi ŋarra yukurrana djäma milma nhumalaŋgala dhiyala, walala bini ŋunhi ḏaḏawyunna, bala bilyunana ŋamakurru'lilina, ga ŋunhiyi wäŋa bini ŋunhi Djudumdja djingaryuna yukurranha yana mukthuna dhiyaŋunydja-wala. 24Yuwalk dhuwala yulŋunydja. Yalalanydja yurru ŋunhi Mala-yarr'yunamirriyunydja Waluyu, ŋayi yurru Godthu dhä-ḏir'yunna Djudumbuynhanydja yolŋu'-yulŋunha, yurru märr ŋuli gaŋga warray, yurru wirrkinydja ŋayi yurru wal'ŋu dhä-ḏir'yun nhumalanhana. Liŋgu nhuma muka ŋunhi nhäŋalanydja wal'ŋu Godku Romdja, ga yakanydja märraŋala.”

Go marrtjiya ŋarrakala, märr nhe yurru ganydjarr nhina

25Yo, ŋulinyaramirriyunydja liŋgu Djesuyu bukumirriyaŋala Gunhu'wala bitjarra, “Bäpa, nhenydja dhuwala Garray ŋuruku djiwarr'wu ga dhiyaku munatha'wu. Bäpa, ŋarra buku-wurrparana nhuna yulŋunydja, liŋgu nhe maḻŋ'maraŋalana warraŋulkuŋalana nhuŋuwuynydja rom dhiyakalana walalaŋgala märr-dhuŋamirriwalana, märr walalana yurru nhuŋu marŋgiyirrinydja. Yurru nhe djuḻuḻ'maraŋala nhuŋuway rom ŋurikalanydja yolŋu'-yulŋuwala ŋunhi walala ḻiya-djambatjmirri ga marŋgimirri be. 26Yo, Bäpa, nhe milkunhamina nhunapinyay nhe dhiyakala märr-dhuŋamirriwalana, liŋgu balanyarayi nhokuŋunydja guyaŋinyara.”

27Ŋuliŋurunydja dhäŋuru ŋayi Djesuyu ḻakaraŋala walalambala bitjarrana, “Yo, ŋarrakala Bäpayunydja dhayuŋara bukmak nhä malanha romdja ŋarrakalana goŋlili. Yakana ŋula yol marŋgi ŋarrakunydja ŋuriki Gäthu'mirriŋuwunydja wal'ŋu yolŋuwu, yol ŋarra dhuwala yulŋunydja; ŋayipina yana Bäpana marŋgi ŋarrakunydja. Ga yakana ŋula yol marŋgi Gunhu'wunydja, yol ŋayi ŋunhi; ŋayipina yana Gäthu'mirriŋuna marŋginydja Gunhu'wu, ga ŋunhi walala yolŋu'-yulŋu marŋgimirri, ŋunhiyinydja walala ŋunhi ŋayi Gäthu'mirriŋuyu yurru walalaŋgala maḻŋ'marama ŋanya Gunhu'nha, liŋgu ŋayipi walalaŋgu ḏukṯuk, walala yurru marŋgithirri.” Bitjarra ŋayi Djesu waŋananydja.

28“Go marrtjiya lili ŋarrakala nhuma ŋunhi yolŋu walala, ŋunhi nhuma märr-gulkthunaramirri walala mirithinyara wal'ŋu djämawuy. Ga nhuma yolŋu'-yulŋu ŋunhi nhuma djawaryun yukurra gänharayu ŋonuŋdhu romdhu malaŋuyu, marrtjiya lili ŋarrakala go, ga ŋarranydja nhuna yurru buŋgaṯthunmaramana.

29Go ŋarrakalana djäma rrambaŋina waŋganyŋurana; dhuḏakthurra nhäŋa marrtjiya marŋgithiya ŋarrakala, liŋgu ŋarranydja dhuwala mel-wuyunaramirri warray, ga wurrkurrum' warray. Go marrtjiya ga djäma ŋarrakala, waŋganyŋurana yana, bala nhuŋu yurru ŋayaŋunydja buŋgaṯthunna. 30Yakana nhe yurru ŋuriŋiyi märr-gulkthundja djämayu, ga ŋarrakunydja rom yaka warray ŋonuŋ wal'ŋu, djawaryunamiriw warray.” Ga bitjarra ŋayi Djesuyu ḻakaraŋalanydja.

Artistic illustration — an interpretation, not a historical record.

Did you know?

John's question and the cities that did not repent

  • From prison, John sent his disciples to ask whether Jesus was the one who was to come. Jesus told the crowds that John was more than a prophet—the messenger sent ahead to prepare the way—and, if they were willing to accept it, the Elijah who was to come. A Bible dictionary calls John the forerunner and says his mission was already the subject of prophecy, citing Isaiah 40:3 and Malachi 3:1; it also introduces Elijah as the Elias of the New Testament.Sources: the Bible text itself · John the Baptist · Elijah
  • Jesus then denounced Chorazin, Bethsaida, and Capernaum, where most of his miracles had been performed, because they did not repent. A dictionary identifies Chorazin with modern Kerazeh, about two and a half miles up the Wady Kerazeh from Capernaum, and says that Capernaum, absent from the Old Testament, became Jesus' own city after he left Nazareth. It places Bethsaida on the east side of the lake, two miles up the Jordan in Gaulonitis, enlarged by Philip the tetrarch and named Julias after the emperor's daughter, though some have supposed there was only one Bethsaida, near where the Jordan enters the lake.Sources: the Bible text itself · Chorazin · Capernaum · Bethsaida
  • He set those cities against Tyre and Sidon, which he said would have repented long ago in sackcloth and ashes, and against Sodom, which he said would have remained to this day. Sidon, on the Mediterranean coast about twenty-five miles north of Tyre, was the oldest Phoenician city there and the mother city of Tyre. A dictionary says the commerce of the whole world was gathered into Tyre's warehouses, and that Sodom, in the vale of Siddim, was destroyed by fire from heaven so completely that no trace of it has been found.Sources: the Bible text itself · Sidon · Tyre · Sodom

Notes written with AI assistance from open sources (Theographic Bible Metadata, CC BY-SA 4.0; Easton’s Bible Dictionary, public domain) and reviewed before publishing.

Places in this chapter

  • Galilee · 32.760, 35.527 · verse 1
  • Sidon · Today: Sandikli archaeological site in Sidon · 33.561, 35.372 · verses 21, 22
  • Tyre · 33.271, 35.196 · verses 21, 22

Only places identified with high confidence are shown (90% or more according to the scholarly sources compiled by OpenBible). Period map: DARE (Digital Atlas of the Roman Empire), CC BY 4.0; modern map: © OpenStreetMap contributors; places: OpenBible.info (CC BY 4.0).

Credits and license for this translation
Gumatj Bible
The Holy Bible in the Gumatj language of Australia
copyright © 1989, 2017 Bible Society of Australia
Language: Gumatj
Old Testament published 1989; New Testament published 2017
This translation is made available to you under the terms of the
Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.
You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:
You include the above copyright and source information.
You do not sell this work for a profit.
You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.
Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents.
For other uses, please contact the respective copyright owners.
2025-10-10

Source: http://ebible.org/gnn/ · eBible.org

Talk to us

Tell us where you read from, how the Bible has helped you, or what we could improve. We read every message.